Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu : oyun və irs

Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu Azərbaycanın ən köklü futbol arenasıdır. 1951-ci ildə açılan stadion illər boyu Bakının əsas matç meydançası olub və bir neçə dəfə adını dəyişib. Bu gün arena Tofiq Bəhramovun adını daşıyır və dünyada hakimin adına adlandırılmış yeganə futbol stadionudur. Hazırda stadion əsaslı yenidənqurma mərhələsindədir.

Tikinti və açılış

Stadionun tikintisi 1939-cu ildə başladı və işlər fasilələrlə 1951-ci ilə qədər davam etdi. Arena 16 sentyabr 1951-ci ildə açıldı.

Açılışdan sonra stadion Bakının və respublikanın əsas futbol mərkəzinə çevrildi. Beynəlxalq matçlar, milli oyunlar və böyük qarşılaşmalar məhz burada keçirilirdi.

O dövrdə arena respublika futbolunun simvolu sayılırdı və şəhər sakinləri üçün xüsusi yer tuturdu.

Adların dəyişməsi

Stadion illər boyu bir neçə ad dəyişdi: əvvəlcə Stalin, sonra Lenin adını daşıdı. Bu adlar dövrün siyasi konteksti ilə bağlı idi.

1993-cü ildən etibarən arena Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Bu ad dəyişikliyi stadionun yeni kimliyini müəyyənləşdirdi.

Bəhramov dünya futbolunda tanınan hakim idi və onun adının arenaya verilməsi milli futbolun tarixi yaddaşını əks etdirir.

Rekord matç: 1960-cı il

11 iyul 1960-cı ildə stadionda Neftçi İstanbulun «Qalatasaray» komandasını 3:1 hesabı ilə məğlub etdi.

Həmin matçı 50 min azarkeş izlədi və bu göstərici stadionun rekord tamaşaçı sayı kimi tarixə düşdü.

Bu oyun təkcə nəticəsinə görə deyil, tribuna ab-havasına görə də yadda qaldı və Bakı futbolunun ən parlaq xatirələrindən birinə çevrildi.

Təmir və müasir dövr

2011–2012-ci illərdə stadionda əsaslı təmir işləri aparıldı. Bu işlər nəticəsində arena müasir tələblərə uyğunlaşdırıldı.

Stadionun nominal tutumu təqribən 31 200 azarkeşdir; meydançanın ölçüsü 105×68 metrdir və beynəlxalq standartlara uyğundur.

Komanda və milli yığma matçlarını bu arenada keçirməyə davam edirdi; stadion tarixi statusunu qoruyub saxladı.

Hazırda davam edən yenidənqurma

Bu gün stadion əsaslı yenidənqurma mərhələsindədir. Layihə çərçivəsində arenanın müasirləşdirilməsi və imkanlarının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yenidənqurma dövründə komandalar ev matçlarını digər meydançalarda keçirir. Bu, keçici bir mərhələdir və arena işlərin sonunda yenidən istifadəyə veriləcək.

Layihənin dəqiq yekun göstəriciləri işlər tamamlandıqca müəyyənləşəcək; buna görə də saytda yalnız ümumi məzmun və vəziyyət qeyd olunur.

Stadionun tarixi rolu

Stadion Azərbaycan futbolunun bir çox mühüm anına şahidlik edib: milli oyunlar, beynəlxalq matçlar və böyük qarşılaşmalar.

Arenanın adı dünya futbolunda nadir haldır: hakimin adını daşıyan yeganə futbol stadionu kimi tanınır. Bu fakt stadionu beynəlxalq kontekstdə xüsusi edir.

Beləliklə, stadion sadəcə tikili deyil, milli futbolun yaddaş mərkəzidir.

Arenanın gələcəyi

Yenidənqurma işləri tamamlandıqdan sonra stadion daha müasir şəraitdə istifadəyə veriləcək. Bu, tarixi arenanı yeni nəslə daşımaq məqsədi daşıyır.

Layihə zamanı tarixi kimliyin qorunması da nəzərə alınır: arena adını və yaddaşını saxlayaraq yenilənir.

Azarkeşlər üçün isə stadionun açılışı xüsusi hadisə olacaq; onlar tarixi meydançaya qayıtmağı səbirsizliklə gözləyir.

Beləliklə, arena keçmişi və gələcəyi bir yerdə birləşdirən məkan kimi qalır.

• 16 sentyabr 1951-ci ildə stadionun açılışı
• 1993-cü ildən Tofiq Bəhramovun adının verilməsi
• 11 iyul 1960-cı ildə 50 min azarkeşin izlədiyi rekord matç
• 2011–2012-ci illərdə əsaslı təmir işləri
• Hazırda davam edən əsaslı yenidənqurma layihəsi

Stadion təkcə matç meydançası deyil; o, azarkeş mədəniyyətinin, şəhər kimliyinin və nəsillər arası yaddaşın toplandığı məkandır. Buna görə də arenaların tarixi ölkə futbolunun tarixindən ayrı oxunmur.

Müasir arenalarda işıqlandırma, media sahəsi, tibbi xidmət və təhlükəsizlik eyni səviyyədə planlaşdırılır. Bu standartlar UEFA tələbləri ilə üst-üstə düşür və beynəlxalq oyunlara imkan verir.

Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu milli futbolun canlı yaddaşıdır. Adlar dəyişsə də, arena Bakı futbolunun əsas səhnəsi olaraq qaldı; hazırda davam edən yenidənqurma isə onu yeni nəslə daşıyacaq.